Su

denizde su

Su
Su, D├╝nya ├╝zerinde bol miktarda bulunan ve t├╝m canl─▒lar─▒n ya┼čamas─▒ i├žin vazge├žilmez olan, kokusuz ve tats─▒z bir kimyasal bile┼čiktir. S─▒kl─▒kla renksiz olarak tan─▒mlanmas─▒na ra─čmen k─▒z─▒l dalga boylar─▒nda ─▒┼č─▒─č─▒ hafif├že emmesi nedeniyle tabii bir mavi renge sahiptir.

Do─čada su kat─▒, s─▒v─▒ ve gaz h├óllerinde g├Âr├╝l├╝r. Kimyasal form├╝l├╝ (H2O) 2 hidrojen ve 1 oksijen atomundan meydana gelir. H+ iyonu i├žeren bir madde ile (├Âr. asit) ve OH- iyonu i├žeren maddenin (├Âr: baz) verdi─či n├Âtralle┼čme tepkimesi ile olu┼čur.

Bilim insanlar─▒ D├╝nya’daki hayat─▒n suda ba┼člad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmektedir. Su molek├╝ler yap─▒s─▒ olduk├ža basit ve bol bulunan bir madde olmas─▒na ra─čmen belirli ko┼čullarda di─čer bile┼čiklerden olduk├ža farkl─▒ davran─▒┼člar sergiler. ├ľrne─čin kat─▒ (buz) h├óldeki su s─▒v─▒ h├óldeki suyun ├╝zerinde y├╝zer. D├╝nyadaki hemen hemen t├╝m di─čer bile┼čiklerde ise kat─▒ faz s─▒v─▒ fazdan yo─čundur ve kat─▒ fazdaki bile┼čik batar. Suyun bu ├Âzelli─čin baz─▒ avantajlar─▒ vard─▒r. ├ľrne─čin so─čuk bir b├Âlgede g├Âl y├╝zeyini kaplayan buz tabakas─▒ yal─▒t─▒c─▒ g├Ârevi g├Âr├╝r ve dipteki hayat─▒ korur. Buzun ├ž├Âkmesi durumunda canl─▒lar ┼čiddetli so─ču─ča maruz kalaca─č─▒ndan hayatlar─▒n─▒ devam ettirmeleri imk├óns─▒z h├óle gelecektir.

Su yan─▒c─▒ bir madde de─čildir. Bu ├Âzelli─či nedeniyle ate┼č s├Ând├╝r├╝c├╝ olarak kullan─▒l─▒r. Fakat suyun bile┼čimindeki Oksijen yak─▒c─▒ bir gazd─▒r, Hidrojen ise yan─▒c─▒ bir gazd─▒r. Oksijen ve hidrojen birle┼čerek s├Ând├╝r├╝c├╝ olan suyu olu┼čturur.

H2O saf suyu temsil eder, saf suya tabii en yak─▒n ├Ârnek ya─čmur suyudur. Saf su canl─▒lar i├žin i├žilebilir su de─čildir, insanlara yarar─▒ yoktur. Suyun ak─▒┼čkan olmas─▒ d─▒┼č─▒nda insanlar ve canl─▒lar i├žin i├žinde ta┼č─▒d─▒─č─▒ mineraller ├žok ├Ânemlidir. Canl─▒lar─▒n i├žmesi gereken suda mineral olmas─▒ gerekmektedir. Ya─čmur suyu yani saf su, ya─čd─▒ktan sonra topra─ča d├╝┼č├╝nce topra─č─▒n yap─▒s─▒ndaki mineralleri toplar, yery├╝z├╝nde bu ya─čmur sular─▒ bir akarsu olu┼čturur bu i├žilebilir bir sudur. Genelde toprak alt─▒ndaki sular─▒ kirleten bina yap─▒la┼čmalar─▒, sanayiden, insan hayat alan─▒ndan vs uzak sa─čl─▒─ča uygun olmas─▒ i├žin ├žok y├╝ksek yerlerde, da─člardaki akarsu ya da tabii su kayna─č─▒ bulunup buralara su doldurma tesisi yap─▒l─▒r, bu tabii mineralli sular ┼či┼čelenip marketlerde “tabii kaynak suyu” olarak sat─▒l─▒r. Her b├Âlgedeki toprakta mineraller ve oranlar─▒ farkl─▒d─▒r, bu y├╝zden suyun faydalar─▒ b├Âlgelere g├Âre de─či┼čebilir.

Su kelimesinin etimolojisi
Eski T├╝rk├že’de suv, sub zamanla su s├Âzc├╝─č├╝ne d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r, t├╝m t├╝rk dilleriyle hemen hemen ayn─▒d─▒r.

­čĺž Azerice; su
­čĺž Kazak├ža; sw (cy)
­čĺž K─▒rg─▒zca; suu (cyy)
­čĺž ├ľzbek├že; suv
­čĺž T├╝rkmence; suw
­čĺž Uygurca; su (ě│█ç)

T├╝m t├╝rk dillerinde ortak konu┼čulan bu dil atas─▒ ├žinceye dayanmaktad─▒r. ├çince Š░┤(ShuăÉ) kelimesine dayanmaktad─▒r. ├çinceden japoncaya ge├žen kanjisi on okunu┼ču Š░┤(sui)dir. Japoncada kun okunu┼ču Š░┤(mizu) olarak s├Âylenir. Mo─čollarda us (yc) olarak suyun tam tersi olarak s├Âylenir.

Uzun y─▒llar ├žin’e ba─č─▒ml─▒ olarak kalan Tibet ise ├žinceden tibet├žeye ge├žen s├Âzc├╝k ÓŻćÓŻ┤Ó╝Ź (chu, ├žuu olarak okunur). G├╝n├╝m├╝zdeki “Su” s├Âzc├╝─č├╝ ├žinceden yay─▒larak tibet-birman ailesine kadar, altay dillerine kadar dayanan b├╝y├╝k bir ge├žmi┼či vard─▒r.

Click to rate this post!
[Total: 0 Average: 0]
(Visited 1 times, 1 visits today)

benzer konular

Leave a Comment