Geleneksel Sulama Y├Ântemleri

Kar─▒k sulama y├Ântemi

Geleneksel Sulama Y├Ântemleri
Su, yery├╝z├╝nde hayat─▒n kayna─č─▒d─▒r. B├╝t├╝n canl─▒lar hayatlar─▒n─▒ devam ettirebilmeleri i├žin mutlak suya ihtiya├ž duyarlar. Bitkiler, t├╝re ba─čl─▒ olarak % 90 ÔÇô 95 varan oranlarda sudan olu┼čmaktad─▒rlar. Toprakta mevcut bulunan besin elementlerinin do─čal d├Âng├╝s├╝n├╝ tamamlayabilmeleri tamamen su d├Âng├╝s├╝ne ba─čl─▒d─▒r. Su d├Âng├╝s├╝, ya─č─▒┼člarla topra─ča d├╝┼čen suyun buharla┼čma (evaporasyon) ve terleme (transprasyonla) ile tekrar havaya iletilmesi olay─▒d─▒r. Bitkiler terleme ile ├Ânemli miktarda suyu topraktan al─▒p su buhar─▒ ┼čeklinde havaya verirler. Bu olay esnas─▒nda bir ├žok besin elementi de suda ├ž├Âz├╝nm├╝┼č olarak bitki b├╝nyesine girer ve buradaki iletim demetleri arac─▒l─▒─č─▒ ile ta┼č─▒n─▒rlar.

├ťlkemizde toplam sulanabilir 8.7 milyon hektar arazinin 4,7 milyon hektar─▒ sulanabilmektedir. T├╝rkiye’de halihaz─▒rda sulanan alan─▒n yakla┼č─▒k %94 ‘├╝nde a├ž─▒k kanal sistemleri, %6’l─▒k k─▒sm─▒nda ise bas─▒n├žl─▒ sulama sistemleri bulunmaktad─▒r. Sulama metodu olarak %92 oran─▒nda salma sulama, %8 oran─▒nda ya─čmurlama, %1 oran─▒nda da damla sulama y├Ântemi kullan─▒lmaktad─▒r.

1. Salma sulama y├Ântemi (vah┼či sulama) : Bu sulama y├Ânteminde tarlaba┼č─▒ kanal─▒ndan tarla parseline al─▒nan su parsel boyunca arazi ├╝zerinde rastgele yay─▒lmaya b─▒rak─▒l─▒r. Su toprak y├╝zeyinde ilerlerken bir yandan da infiltrasyonla toprak i├žerisine girer ve bitki k├Âk b├Âlgesinde depolan─▒r. Bu uygulama bi├žiminde sulama do─črultusunda e─čimin % 3 ├╝ ge├žmemesi ve sulamaya dik y├Ânde e─čimin olmamas─▒ gerekir. Bu y├Ântem sulama suyunun bol ve sulama k├╝lt├╝r├╝n├╝n olmad─▒─č─▒ yerlerde kullan─▒l─▒r. Bu tip sulamada su kayb─▒ fazla sulama rand─▒man─▒ da ├žok d├╝┼č├╝kt├╝r. Ayr─▒ca tarla y├╝zeyinde ├╝niform bir su da─č─▒l─▒m─▒ da sa─članamaz ve erozyona neden olabilir.

2. Tava (g├Âllendirme) sulama y├Ântemi : Sulanacak tarla parseli toprak seddelerle ├ževrilerek e─čimsiz alt parsellere ayr─▒l─▒r. Bu alt parsellere tava ad─▒ verilir. Tarlaba┼č─▒ kanal─▒ndan al─▒nan su bu tavalara bir yada birka├ž yerden verilir. Burada sulama i├žin arazi ├Ânceden tavalara b├Âl├╝n├╝r. S─▒k ekilen hububat, yem bitkileri ve meyve bah├želerinin sulanmas─▒nda kullan─▒l─▒r. Bu y├Ântemde suyun tavada k─▒sa s├╝rede g├Âllendirilmesi i├žin 30 l/sn ├╝zerinde debili su kayna─č─▒na ihtiya├ž vard─▒r. Ayr─▒ca suyun ├žok fazla verilip derine s─▒zmas─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin kontroll├╝ sulama yap─▒lmal─▒ ve drenaj tedbirleri de al─▒nmal─▒d─▒r. Bu y├Ântemin en olumsuz yan─▒ da su sarfiyat─▒ ve sulama zaman─▒n─▒n fazla olmas─▒d─▒r.

3. Kar─▒k sulama y├Ântemi : Bu y├Ântemde bitki s─▒ra aralar─▒na kar─▒k ad─▒ verilen k├╝├ž├╝k kanalc─▒klar a├ž─▒l─▒r ve su bu kar─▒klara verilir. Su kar─▒k boyunca ilerlerken bir yandan da infiltrasyonla toprak i├žerisine girer ve bitki k├Âk b├Âlgesinde depolan─▒r. Sulama s─▒ras─▒nda mevcut debiye g├Âre ├žok say─▒da kar─▒─ča su verilebilir. Kar─▒k sulama y├Ântemi s─▒raya ekilen yada dikilen tarla bitkileri, sebzeler meyve bah├želeri ve ba─člarda kullan─▒l─▒r. Bitkiler burada kar─▒k ├╝zerindeki s─▒rtlara yap─▒ld─▒─č─▒ndan bitki k├Âk bo─čaz─▒n─▒n ─▒slat─▒lmas─▒ s├Âz konusu de─čildir. Bu nedenle adi sulama ve tava sulamaya g├Âre sulama rand─▒man─▒, su tasarrufu ve bitki hastal─▒klar─▒ y├Ân├╝nden en uygun sulama metodudur. Ancak bu sulama y├Ânteminin tuzlu topraklarda uygulanmas─▒ son derece sak─▒ncal─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ su kar─▒k i├žerisinde hareket ederken su kapillarite ile kar─▒k s─▒rtlar─▒na do─čru y├╝kselir ve bitki k├Âk b├Âlgesinde tuz yo─čunla┼čmas─▒na neden olarak bitkilerin zarar g├Ârmesine neden olur.

(Visited 1 times, 1 visits today)
Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]

benzer konular

Leave a Comment