Denizler

G├╝n bat─▒m─▒ denize kar┼č─▒

Denizler
Deniz, bir okyanus ile ba─č─▒ olan ve b├╝y├╝k bir alan─▒ kaplayan ve genellikle tuzlu olan su k├╝tlesi. Terim genellikle okyanus terimi yerine de kullan─▒l─▒r.

Denizler D├╝nya y├╝zeyinin % 70’ini kaplamaktad─▒r. Yery├╝z├╝nde kaplad─▒klar─▒ 1.338 milyar km┬│ hacimle d├╝nya ├╝zerindeki su varl─▒─č─▒n─▒n % 96,5’ini olu┼čturmaktad─▒rlar. Ancak, deniz suyu ortalama % 3,5 oran─▒nda tuz i├žerdi─činden, h├ólen olduk├ža pahal─▒ olan ar─▒tma y├Ântemleri uygulanmadan i├žme suyu olarak kullan─▒lamamaktad─▒r.

Denizler ├╝zerinden ger├žekle┼čtirilen ticaret, hava yoluyla ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒n gittik├že geli┼čmesine kar┼č─▒n, ├Âneminden pek bir ┼čey yitirmemi┼čtir. D├╝nya ticaretinde aktar─▒lan mallar─▒n % 92’si, y─▒lda 5,7 milyar ton, deniz yolu ├╝zerinden ta┼č─▒nmaktad─▒r.

Okyanus ile ba─člant─▒l─▒ olan ve olduk├ža geni┼č bir alan─▒ dolduran su k├╝tleleri ÔÇťdenizÔÇŁ olarak adland─▒r─▒lmaktad─▒r. Denizler okyanuslar─▒n kollar─▒ olarak da ifade edilebilirler ve d├╝nyan─▒n d├Ârtte ├╝├ž├╝n├╝ (%71) olu┼čturmaktad─▒rlar. Geneli tuzlu su k├╝tleleridir ve b├╝nyelerinde milyonlarca canl─▒n─▒n ya┼čam─▒na ev sahipli─či yapmaktad─▒r.
Okyanus ile ba─člant─▒s─▒ olmayan su k├╝tleleri deniz de─čil, g├Âl olarak adland─▒r─▒l─▒r.
Denizdeki tuzluluk oran─▒n─▒n neredeyse y├╝zde y├╝ze yak─▒n olmas─▒, suyun kullan─▒labilirli─čine engeldir. Geli┼čen teknolojiye ra─čmen ar─▒tma teknolojisinin yetersiz kalmas─▒, deniz sular─▒n─▒n kullan─▒labilirlik oran─▒n─▒ azaltmaktad─▒r.

Denizler Nas─▒l Olu┼čur?
Denizlerin olu┼čumu milyonlarca y─▒l ├Âncesinde meydana gelmi┼čtir.
Granit kayalar─▒n y├╝zeyde kalan k─▒s─▒mlar─▒ yery├╝z├╝n├╝, bazaltlar ise su alt─▒n─▒ meydana getiren olu┼čumlard─▒r. Granit ve bazatlar─▒n aras─▒ndaki a─č─▒rl─▒k fark─▒ zamanla art─▒┼č g├Âstermi┼č ve a─č─▒rl─▒klar─▒ granitlerden fazla olan bazaltlara su dolmu┼č; b├Âylelikle denizler olu┼čmu┼čtur. Bazaltlar─▒ dolduran su k├╝tleleri, yer kabu─čunun so─čuyarak atmosfere su buhar─▒ iletmesi ve ya─čmurun meydana gelmesi sonucunda olu┼čmu┼čtur.

Denizlerin ├ľzellikleri

  • Denizler, okyanuslardan daha k├╝├ž├╝k, g├Âllerden ise daha b├╝y├╝k olu┼čumlard─▒r.
  • Denizlerdeki suyun b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ tuzludur. Tuzluluk oran ve buna ba─čl─▒ farkl─▒l─▒klar ise ya─č─▒┼člar, buharla┼čma, akarsu gibi etkenlere g├Âre de─či┼čiklik g├Âstermektedir.
  • Deniz suyunun i├žerisinde %78.3 oran─▒nda tuz, %9.4 MgClÔéé, %6.4 MgSOÔéä, %3.9 CaSO4, %1.7 KCl ve ba┼čka maddeler bulunmaktad─▒r.
  • K─▒z─▒ldeniz d├╝nyan─▒n en y├╝ksek tuz oran─▒na sahip denizi olarak bilinir.
  • Balt─▒k Denizi d├╝nyan─▒n tuz oran─▒ en d├╝┼č├╝k denizi olarak bilinir.
  • Akdeniz d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k denizidir.
  • Marmara Denizi d├╝nyan─▒n en k├╝├ž├╝k denizidir.

Deniz T├╝rleri
Kenar Deniz: Okyanus k─▒y─▒lar─▒nda yer alan ve genelde okyanuslarla ba─člant─▒l─▒ olan denizlerdir fakat kenar denizler ile okyanuslar aras─▒nda adalar yer almaktad─▒r. Sar─▒ Deniz, Japon Denizi ve Karayip Denizleri kenar denizlere ├Ârnek olarak g├Âsterilebilir.
Ara Deniz: Genellikle ├ževresi k─▒talarla ├ževrili ve okyanus ile dar su yoluyla ba─člant─▒l─▒ olan denizlerdir. Ara denizler, okyanuslara bo─čazlarla ba─čl─▒ halde bulunurlar.
─░├ž Deniz: Karalar─▒n i├ž taraflar─▒nda yer alan i├ž denizler, ara denize veya do─črudan okyanusa ba─člant─▒l─▒ halde bulunurlar.

Deniz Suyunun Tuzlu Olma Nedeni
Deniz sular─▒ genellikle tuzlu yap─▒dad─▒r. Bunun nedeni ise kaya├žlar─▒n ya─čmur sular─▒ ile zamanla a┼č─▒nmalar─▒ ve ortaya iyon ├ž─▒kmas─▒; olu┼čan iyonlar─▒n akarsu ve nehirler vas─▒tas─▒yla denizlere iletilmesi sayesinde tuzun olu┼čmas─▒d─▒r.
Denizlerin tuzlu olma nedenlerinden bir di─čeri de deniz alt─▒nda yer alan magma tabakas─▒d─▒r. Magman─▒n s─▒cak vaziyetteki kaya├žlar ile etkile┼čime girmesi neticesinde denizlerdeki tuz oran─▒nda art─▒┼č g├Âr├╝lmektedir.

D├╝nya denizlerinin listesi

Arktik Okyanusu
  • Amundsen K├Ârfezi
  • Barents Denizi
  • Beaufort Denizi
  • Beyazdeniz
  • ├çuk├ži Denizi
  • Do─ču Sibirya Denizi
  • Gr├Ânland Denizi
  • Hudson K├Ârfezi
    • James Koyu
  • Kara Denizi
  • Laptev Denizi
  • Lincoln Denizi
  • Norve├ž Denizi
Atlas Okyanusu
  • Akdeniz
    • Adriyatik Denizi
    • Alboran Denizi
    • Ege Denizi
      • Girit Denizi
      • Mirtoon Denizi
      • Trakya Denizi
    • Karadeniz
      • Azak Denizi
    • Katalan Denizi
    • Liguryan Denizi
    • Marmara Denizi
    • Sitre K├Ârfezi
    • Tirenyan Denizi
  • Baffin K├Ârfezi
  • Balt─▒k Denizi
    • Botni K├Ârfezi
      • Botni Koyu
      • Botni Denizi
    • Finlandiya K├Ârfezi
    • Orta Balt─▒k Denizi
  • Biskay K├Ârfezi
  • Fundy K├Ârfezi
  • Gine K├Ârfezi
  • Hebrides Denizi
  • ─░rlanda Denizi
  • Karayip Denizi
  • Kelt Denizi
  • Kuzey Denizi
  • Meksika K├Ârfezi
  • Saint Lawrence K├Ârfezi
  • Sargasso Denizi
B├╝y├╝k Okyanus
  • Alaska K├Ârfezi
  • Arafura Denizi
  • Banda Denizi
  • Bering Denizi
  • Bismarck Denizi
  • Bohai Denizi
  • Bohol Denizi (Mindanao Denizi)
  • Camotes Denizi
  • Carpentaria Denizi
  • Cava Denizi
  • Celebes Denizi
  • Ceram Denizi
  • Coral Denizi
  • Cortez Denizi (Kaliforniya K├Ârfezi)
  • Do─ču ├çin Denizi
  • Filipin Denizi
  • Flores Denizi
  • G├╝ney ├çin Denizi
  • Halmahera Denizi
  • Japon Denizi
  • Maluku Denizi
  • Ohotsk Denizi
  • Salish Denizi
  • Sar─▒deniz
  • Sawu Denizi
  • Seto Inland Denizi
  • Solomon Denizi
  • Sulu Denizi
  • ┼×ili Denizi
  • Tasman Denizi
  • Tayland Denizi
  • Timor Denizi
G├╝ney Okyanusu
  • Amundsen Denizi
  • Bellingshausen Denizi
  • B├╝y├╝k Avustralya Denizi
  • Davis Denizi
  • Ross Denizi
  • Saint Vincent K├Ârfezi
  • Scotia Denizi
  • Spencer K├Ârfezi
  • Weddell Denizi
Hint Okyanusu
  • Aden K├Ârfezi
  • Andaman Denizi
  • Basra K├Ârfezi
  • Bengal K├Ârfezi
  • K─▒z─▒ldeniz
  • Timor Denizi
  • Umman Denizi
  • Umman K├Ârfezi
Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]
(Visited 7 times, 1 visits today)

benzer konular

Leave a Comment